KOREJA U BRONZANOM I GVOZDENOM DOBU

Ljudske kulture i zajednice na Korejskom poluostrvu razvile su se u Bronzanom i Gvozdenom dobu pretežno pod uticajem Kine tokom Šang dinastije (Bronzano doba), kao i iz Perioda proleća i jeseni, Zaraćenih država, ali i carske Kine jer je Koreja u odnosu na glavne kulture Kine kasnila određeno vreme u razvoju. Najstarija zabeležena državna tvorevina u Kini zvala se Gojoseon i ona je obuhvatala bronzano i gvozdeno doba razvoja. Stara prestonica ove države zvala se Lijaoning ali je ona tokom V veka p.n.e. preseljena u Pjongjang.

Gvozdeno doba u Koreji završava se invazijom carske Kine pod dinastijom Han na korejsko poluostrvo nakon čega je Gojoseon razbijen na veći broj manjih država, sve dok ponovo nije uspostavljena jedna kraljevska vlast nad širom teritorijom.

Legendarni osnivač i najstariji poznat vladar Koreje zvao se Dangun. Po korejskim legendama on je imao božansko poreklo, kako je to slučaj i u ostalim osnivačkim mitovima širom sveta. U ovom mitu je najznačajnije spominjanje osvajačkog korejskog plemena koje je poznavalo bronzu i gvožđe, i koje je svojim metalnim oružjem pokorilo stariji sloj korejskoj stanovištva još uvek na primitivnom stupnju razvoja (iz Kamenog doba). Mešanjem ova dva etnički suprostavljena protokorejska naroda nastala je država Gojoseon. Dangun je bio prvi vladar Koreje koji je vladao u periodu Šang dinastije Kine (kraj Bronzanog doba, oko 1100. god. p.n.e.).

Korejska država Gojoseon se prvi put spominje u tadašnjim istorijskim beleškama početkom 7. veka p.n.e., kao učesnik u trgovini sa kineskom državom Ki. U njima se spominje da je Koreja imala više utvrđenih gradova koji su bili opasani debelim zidovima. Takvi gradovi bili su u stvari mini-države koje su se širile osvajajući druge susedne gradove i njihovu širu okolinu.

Pisani dokazi iz tog doba spominju ratove između feudalnih kineskih država sa severa i ujedinjenog kraljevstva Gojoseon. Ti osvajački ratovi Kineza su na kraju doveli i do pada Gojoseona, što se u korejskim tekstovima opisuje kao “surov” i “nasilan” period. U tom periodu je premeštena prestonica države dalje od granice sa Kinom, ali ni to na kraju nije uspelo da spreči raspad ove kulture.

Koreja je u Gvozdeno doba imala složenu društvenu strukturu, sa klasom konjaničkih elitnih ratnika, baš kako je to bio slučaj i u drugim gvozdenim civilizacijama širom sveta. Od oružja je u najvećem broju iskopan jedan tip bronzanih bodeža, veoma neobičnog oblika peščanog sata ili violine. Kao i u slučaju Kine bronza je dug niz vekova ostala glavni materijal za proizvodnju oružja i pored poznavanja gvozdene metalurgije, jer je livenje bronze bilo neuporedivo lakše.

Pored glavne korejske države Gojoseon koja je bila zasnovana u centralnom delu poluostrva, pred kraj Gvozdenog doba postojala je još jedna “satelitska” korejska kraljevina pod nazivom Jin, smeštena na krajnjem jugu Koreje. Država Jin je praktično služila kao tampon zona između Koreje i Kine, i kao takva trudila se da iskoristi što je više moguće od obe napredne kulture, konkretno da preuzme tekovine gvozdene metalurgije od Kineza. U kineskim beleškama država Jin spominje se kao Gaeguk - Kraljevina oklopljenih konja, što se svakako odnosilo na održavanje odreda teške konjice sa dobro zaštićenim ratnim konjima. Država Jin propala je zajedno sa državom Gojoseon početkom kineskih carskih osvajanja.

#koreja #bronzano #gvozdeno #civilizacije #azija